Księga VII · Klara z Asyżu

Kobieta, która
strzegła światła

Dogłębna opowieść o Klarze z Asyżu: jej rodzinie, San Damiano, siostrach, pismach, walce o ubóstwo i kobietach, które ją pamiętały.

Źródła, kontekst i kontemplacja

Historia bliska, ale wierna prawdzie.

Każda strona została napisana jasno i serdecznie, bez upraszczania złożoności historii.

Odróżniamy dokumenty, tradycje i legendy oraz zawsze wyjaśniamy pochodzenie modlitw i cytatów.

Pełny spis treści

48 ścieżek do odkrycia

Wybierz stronę, od której chcesz zacząć. Możesz iść po kolei albo wejść przez historię, której dziś najbardziej potrzebujesz.

Dziewczynka o imieniu Chiara

Zanim pojawiła się święta z ołtarzy, była dziewczynka urodzona w niespokojnym Asyżu. Jej imię oznaczało jasność, lecz niemal wszystko o pierwszych latach jej życia trzeba odtwarzać z ostrożnością.

Czytaj teraz →Imię, narodziny i granice źródeł · ok. 1193–1194 · dzieciństwo w Asyżu 02

Dom Offreduccich

Średniowieczny dom szlachecki był schronieniem, warsztatem władzy i szkołą obowiązków. Ostrożnie wchodzimy do świata domowego, który Klara miała opuścić.

Czytaj teraz →Dom, szlachectwo i przeznaczenie kobiety · koniec XII wieku · młodość w Asyżu 03

Ortolana, matka pielgrzymująca

Zanim wstąpiła do San Damiano, Ortolana przemierzyła drogi do Rzymu, Gargano i Ziemi Świętej. Jej historia ukazuje średniowieczną kobietę znacznie mniej nieruchomą, niż sobie wyobrażamy.

Czytaj teraz →Macierzyństwo, pielgrzymowanie i sprawczość kobiet · koniec XII–początek XIII wieku 04

Katarzyna, Beatrycze i kobiety z rodziny

Klara nie urodziła się samotna we własnej historii. Jej siostry i krewne odsłaniają wybory, uczucia i konflikty, które przenikały całą rodzinę.

Czytaj teraz →Siostry, pokrewieństwo i możliwości kobiet · ok. 1194–1212 · młodość sióstr 05

Asyż podzielony na dwoje

Zanim Klara wybrała pokój, jej miasto poznało bunty, burzone wieże i wypędzone rodziny. Zrozumienie tej rany pomaga pojąć odwagę jej decyzji.

Czytaj teraz →Wojna miejska, klasa społeczna i kształtowanie Klary · 1198–1202 06

Lata wygnania w Perugii

Jeszcze jako dziecko Klara opuściła Asyż wraz z rodziną. Wygnanie w Perugii nauczyło ją, że dom, pozycja i bezpieczeństwo mogą zniknąć.

Czytaj teraz →Przesiedlenie, pamięć i dojrzewanie · ok. 1198–1205 07

Kiedy Klara usłyszała o Franciszku

Zanim doszło do spotkania, pojawiła się wieść: pewien młody człowiek z Asyżu porzucił prestiż i zaczął żyć Ewangelią pośród ubogich i trędowatych.

Czytaj teraz →Wieść, kaznodziejstwo i rozeznawanie · ok. 1206–1211 08

Bona di Guelfuccio strzeże tajemnicy

U boku Klary, jeszcze przed rozstrzygającą nocą, stała inna kobieta. Bona towarzyszyła jej podczas spotkań, pomagała w uczynkach miłosierdzia, a dziesiątki lat później złożyła zeznanie pod przysięgą.

Czytaj teraz →Kobieca przyjaźń, świadectwo i tajemnica · ok. 1210–1212 oraz świadectwo z 1253 roku 09

Palma otrzymana od biskupa

W Niedzielę Palmową Klara weszła do San Rufino ubrana jak młoda szlachcianka. Drobny gest biskupa Gwidona stał się publicznym znakiem przed jej potajemnym odejściem.

Czytaj teraz →Liturgia, władza i znak przejścia · Niedziela Palmowa 1211 lub 1212 roku 10

Drzwi domu i otwarta noc

Klara nie wyszła głównym przejściem. Legenda mówi o zablokowanych drzwiach, które otworzyła sama; po wiekach tradycja nazwała je drzwiami umarłych.

Czytaj teraz →Zerwanie, tradycja i wybór dokonany ciałem · noc Niedzieli Palmowej 1211 lub 1212 roku 11

Droga do Porcjunkuli

Między domem Offreduccich a małym kościołem w dolinie rozciągały się ciemność, zbocze i rzeczywista odległość. Droga Klary była modlitwą odmawianą stopami.

Czytaj teraz →Geografia, towarzystwo i decyzja · noc Niedzieli Palmowej 1211 lub 1212 roku 12

Włosy na kamieniu

W małej Porcjunkuli Franciszek obciął włosy Klary, a ona zamieniła szlachecki strój na odzież pokutną. Nie był to gest dotyczący urody, lecz publiczna zmiana przynależności.

Czytaj teraz →Ciało, konsekracja i przynależność · noc Niedzieli Palmowej 1211 lub 1212 roku 13

San Paolo delle Abbadesse: pierwsze schronienie

Po nocy w Porcjunkuli Klara nie udała się od razu do San Damiano. Klasztor benedyktynek stał się jej pierwszym schronieniem i miejscem rozstrzygającego starcia.

Czytaj teraz →Schronienie, ochrona i opór wobec rodziny · Wielki Tydzień 1212 roku · pierwsze schronienie po Porcjunkuli 14

Sant’Angelo di Panzo

Między pierwszym schronieniem a ostatecznym domem Klara znalazła jeszcze jedno miejsce. Panzo zachowuje ważny etap i pytania, których źródła nie rozstrzygają.

Czytaj teraz →Kobiece przyjęcie i niepewności Panzo · ok. 1211–1212 · drugie schronienie 15

Katarzyna przechodzi przez te same drzwi

Siostra Klary także postanowiła odejść. Pamięć o Agnieszce łączy odwagę, rodzinną przemoc i opowieść o ochronie, którą trzeba czytać w jej własnych warstwach.

Czytaj teraz →Wybór Agnieszki, więź sióstr i opór wobec rodziny · ok. 1211–1212 · przybycie Agnieszki 16

San Damiano staje się domem

Po tymczasowych schronieniach Klara pozostała przy małym kościele San Damiano. Wspólnota zaczęła przemieniać trwanie we wspólne życie.

Czytaj teraz →Miejsce, trwałość i powstawanie wspólnoty · od ok. 1211–1212 · osiedlenie w San Damiano 17

Kim były pierwsze siostry

Pacifica, Benvenuta, Filippa i inne kobiety przywróciły głos życiu San Damiano. Ich imiona pozwalają zobaczyć wspólnotę poza postacią założycielki.

Czytaj teraz →Kobiety z imieniem, pochodzeniem i świadectwem · ok. 1211–1253 · pierwsze towarzyszki i pamięć wspólnoty 18

Dlaczego nazywano je Ubogimi Paniami

Zanim stały się znane jako klaryski, kobiety z San Damiano nosiły różne nazwy. Każda odsłania sposób rozumienia ich życia i miejsca w Kościele.

Czytaj teraz →Wybrane ubóstwo, siostrzeństwo i tożsamość · XIII wiek · nazwy i tożsamość wspólnoty 19

Dzień w San Damiano

Modlitwa, praca, posiłek i odpoczynek dzieliły czas sióstr. Reguła pomaga przejść przez rytm dnia, nie udając dziennika, którego nikt nie zapisał.

Czytaj teraz →Czas wspólnoty, modlitwa, praca i potrzeby · Dojrzała wspólnota San Damiano · odniesienie normatywne z 1253 roku 20

Klara, ksieni wbrew woli

Legenda mówi, że Klara opierała się urzędowi ksieni. Jej pisma ukazują przyjętą odpowiedzialność: rządzić, słuchać i odpowiadać za potrzeby sióstr.

Czytaj teraz →Władza, konsultacja i odpowiedzialność za troskę · ok. 1214–1253 · kierowanie wspólnotą 21

Obmywać stopy sióstr

Towarzyszki zapamiętały Klarę pochyloną nad zmęczonymi stopami. Ten gest łączył rzeczywistą służbę, pamięć Ewangelii i język, którym opowiadano o świętym życiu.

Czytaj teraz →Troska o ciało, służba i pamięć Ewangelii · Życie wspólnotowe w San Damiano · wspomnienia zebrane w 1253 roku 22

Nici dla kościołów Asyżu

Nawet podczas choroby Klara uczestniczyła w pracy przekraczającej granice San Damiano. Od nici po korporały wiele rąk łączyło siostry z kościołami Asyżu.

Czytaj teraz →Praca z tkaniną, Eucharystia i miejscowe sieci relacji · Dziesięciolecia choroby w San Damiano · praca wspominana w 1253 roku 23

Ciało doprowadzone do granicy

Świadectwa wspominają surowe posty oraz interwencję Franciszka i biskupa. Historia ciała Klary wymaga zrozumienia średniowiecznej pokuty bez ukrywania jej ceny.

Czytaj teraz →Post, rozeznanie i troska o ciało · Pierwsze lata życia zakonnego i dojrzałość · pokuta i granice ciała 24

Infirmeria, która trwała dziesięciolecia

Choroba towarzyszyła Klarze przez dużą część dorosłego życia. Posłanie zmieniło jej udział w życiu domu, a siostry budowały długą historię opieki.

Czytaj teraz →Zależność, przywództwo i opieka wspólnoty · ok. 1224–1225 do 1253 · długotrwała choroba 25

Kiedy Ortolana przybyła do San Damiano

Wiele lat po tym, jak widziała odejście Klary z rodzinnego domu, Ortolana przekroczyła bramę San Damiano, aby zamieszkać wśród ubogich kobiet wraz z własnymi córkami.

Czytaj teraz →Ortolana, macierzyństwo i więzi rodzinne w San Damiano · Pierwsza połowa XIII wieku · dokładna data nieznana 26

Bracia na zewnątrz, siostry wewnątrz

San Damiano zależało od jałmużny, kapłanów i posłańców. Relacja z braćmi ukazuje troskę, napięcie i pytanie: kto podtrzyma życie wybrane przez Klarę?

Czytaj teraz →Klauzura, jałmużna, pomoc duchowa i wzajemna zależność · ok. 1212–1253 · cztery dziesięciolecia relacji między San Damiano a braćmi 27

Dlaczego klasztor potrzebował ziemi

Odmowę posiadania majątku przez Klarę można zrozumieć dopiero wtedy, gdy zobaczymy, dlaczego ziemia, dochód i spichlerze wydawały się niezbędne dla ochrony wspólnoty kobiet.

Czytaj teraz →Własność klasztorna, bezpieczeństwo kobiet i radykalne ubóstwo · XIII wiek · gospodarka i prawo kobiecych wspólnot religijnych 28

Forma życia kardynała Hugolina

Zanim został papieżem Grzegorzem IX, Hugolin próbował uporządkować wspólnoty ubogich kobiet. Jego ochrona przyniosła stabilność — i przepisy, których Klara nie uważała za wystarczające.

Czytaj teraz →Ochrona i formalne uznanie wspólnot kobiet · ok. 1218–1219 · papieskie porządkowanie kobiecych wspólnot religijnych 29

Przywilej ubóstwa

Klara poprosiła Kościół o niemal paradoksalne prawo: by nikt nie mógł zmusić San Damiano do przyjęcia ziemi ani dochodów. Dokument z 1228 roku wciąż zachowuje tę decyzję.

Czytaj teraz →Prawo do nieposiadania i różnica między pamięcią a dokumentem · 1216? oraz 17 września 1228 · tradycja i zachowany dokument 30

Grzegorz IX proponuje zabezpieczenie

Według tradycji papież zaproponował zwolnienie Klary ze zobowiązania do ubóstwa. Jej słynna odpowiedź rzuca światło na prawdziwe negocjacje, lecz trzeba ją czytać z uwzględnieniem źródła.

Czytaj teraz →Sumienie, śluby, władza papieska i tradycja hagiograficzna · Pontyfikat Grzegorza IX, 1227–1241 31

Po śmierci Franciszka

Kiedy Franciszek umarł, Klara straciła przyjaciela, a San Damiano obecność opiekuna. Pozostały krótkie słowa, wspomnienia i wspólnota braci, która zaczynała się zmieniać.

Czytaj teraz →Żałoba, pamięć, autonomia i przyszłość wspólnoty · Po 3 października 1226 roku 32

Reguła Innocentego IV

W 1247 roku nowa reguła zbliżyła wspólnoty kobiet do braci, lecz pozwoliła posiadać dobra. Dla Klary rozwiązanie nadal zagrażało sercu San Damiano.

Czytaj teraz →Papieska próba ujednolicenia i kwestia własności · 6 sierpnia 1247 roku 33

Klara pisze Regułę dla kobiet

Po dziesięcioleciach życia, negocjacji i rozeznawania Klara ujęła w słowa formę życia napisaną przez kobietę dla wspólnoty ubogich kobiet.

Czytaj teraz →Autorstwo kobiet, pamięć franciszkańska i zarządzanie wspólnotą · ok. 1247–1253 · powstawanie Formy życia 34

Dziewiąty sierpnia 1253 roku

Dwa dni przed śmiercią Klary do San Damiano dotarło zatwierdzenie jej Reguły. Pergamin zwieńczył czterdzieści lat wierności i negocjacji.

Czytaj teraz →Zatwierdzenie Reguły i ostatnie dni Klary · 9–11 sierpnia 1253 · ostatnie dni Klary 35

Pierwszy list do Agnieszki Praskiej

Klara napisała do księżniczki, która odrzuciła cesarskie małżeństwo. Jej pierwszy list sławi wybór ubóstwa, nie ukrywając ceny tej wolności.

Czytaj teraz →Wybór, ubóstwo, wolność i język oblubieńczy · 1234 · pierwszy zachowany list do Agnieszki Praskiej 36

Drugi list: Nie porzucaj początku

Gdy Agnieszka otrzymała radę, która mogła odciągnąć ją od wybranego ubóstwa, Klara odpowiedziała łagodnie i stanowczo: badaj, obejmij i nie wypuszczaj.

Czytaj teraz →Rozeznanie, stałość i wolność wobec sprzecznych rad · ok. 1235–1238 · drugi zachowany list do Agnieszki Praskiej 37

Trzeci list: pomieścić Tego, którego nie mieszczą niebiosa

W liście do Agnieszki Klara przybliża ogrom Boga do ludzkiego ciała, a na końcu prosi przyjaciółkę, by troszczyła się o zdrowie.

Czytaj teraz →Wcielenie, duchowe macierzyństwo i troska o ciało · ok. 1238 · korespondencja między Asyżem a Pragą 38

Czwarty list: radość, nieobecność i pragnienie

Pod koniec życia Klara pisze do Agnieszki Praskiej z intensywnością przyjaźni, która przetrwała lata oddalenia.

Czytaj teraz →Dojrzała przyjaźń, kontemplacja i granice korespondencji · 1253 · ostatni zachowany list do Agnieszki Praskiej 39

Zwierciadło, które przemienia patrzącego

W listach Klary patrzenie na Chrystusa oznacza uczenie się rozpoznawania ubóstwa, pokory i miłości w codziennych wyborach.

Czytaj teraz →Kontemplacja i przemiana w języku Klary · ok. 1235–1253 · obrazy kontemplacji w listach 40

Testament, Błogosławieństwo i sporne słowa

Między uznanymi pismami a dyskutowanymi przypisaniami pamięć Klary wymaga troski o słowa i uwagi poświęconej rękopisom.

Czytaj teraz →Pamięć początku, przyszłość sióstr i krytyczne badanie pism · XIII–XVII wiek · przypisywane powstanie i przekaz tekstów 41

Klara i Franciszek bez wymyślonego romansu

Czułość, zaufanie, autorytet i odrębne drogi łączą Klarę z Franciszkiem bez potrzeby wymyślania romantycznej historii miłosnej.

Czytaj teraz →Przyjaźń duchowa, rozłąka i autonomia Klary · ok. 1211–1253 · wspólne życie i pamięć po 1226 roku 42

Agnieszka z Asyżu, siostra, która także wybrała

Podążywszy za Klarą, Agnieszka musiała zbudować własną drogę: żyć z innymi siostrami, opuścić Asyż i znieść oddalenie.

Czytaj teraz →Osobisty wybór, służba wspólnocie i tęsknota Agnieszki z Asyżu · ok. 1212–1253 · od Asyżu do Monticelli i pamięci pożegnania 43

Agnieszka Praska, przyjaźń ponad królestwami

Córka króla buduje wspólnotę w Czechach i znajduje w Klarze osobę, z którą może rozmawiać o decyzjach dotyczących wiary, własności i władzy.

Czytaj teraz →Sprawczość Agnieszki Praskiej i przyjaźń między wspólnotami · 1234–1253 · korespondencja; Agnieszka Praska żyje do 1282 roku 44

Żołnierze przed San Damiano

Siostry pamiętały najazd, modlitwę Klary i wycofanie żołnierzy. Między tymi świadectwami a obrazem monstrancji istnieją zasadnicze różnice.

Czytaj teraz →Atak na San Damiano, doświadczenie religijne i kształtowanie ikonografii · ok. 1240 · epizod tradycyjnie umieszczany we wrześniu 45

Klara modli się za oblężony Asyż

W obliczu oblężenia przez Witalisa z Aversy siostry zapamiętały Klarę gromadzącą wspólnotę na modlitwie za miasto, które również je utrzymywało.

Czytaj teraz →Odpowiedzialność za miasto, popiół i modlitwa wspólnoty · ok. 1241 · oblężenie Asyżu przez Witalisa z Aversy 46

Noc Bożego Narodzenia widziana z daleka

Podczas choroby Klara powiedziała, że uczestniczyła w odległej celebracji. Relacja zachowuje pociechę i samotność, z wyraźnymi granicami między doświadczeniem a dowodem.

Czytaj teraz →Choroba, liturgia i przekaz doświadczenia wizjonerskiego · Boże Narodzenie 1252 · relacja zapisana w 1253; recepcja w 1958 47

Idź bezpiecznie, bo masz dobrą straż

W ostatnich dniach Klary siostry zachowały słowa skierowane do jej własnej duszy, wdzięczność za życie i troskę wspólnego pożegnania.

Czytaj teraz →Ostatnie dni, wdzięczność za stworzenie i pamięć troski · Sierpień 1253 · śmierć 11 sierpnia 48

Siostry składają przysięgę

Po śmierci Klary kobiety, które z nią żyły, podały imiona, wspomnienia i granice swojej wiedzy. Ich głosy podtrzymują historię, którą możemy opowiedzieć.

Czytaj teraz →Kobiety jako świadkinie i krytyczny przekaz pamięci · 1253–1265 · Proces, kanonizacja, Legenda i bazylika; późniejsza pamięć